Onze rollen
De psychologisch consulent (houder van het diploma ‘PBa in de Toegepaste psychologie’) kan verschillende beroepsrollen opnemen. Op basis van het dossier voor de beroepskwalificatie van de psychologisch consulent, dat door de Vlaamse regering werd goedgekeurd, geven we hieronder een beschrijving van deze rollen. Dit dossier legt de definitie van het beroep vast, de benodigde vaardigheden, de werkcontext, en de mate van autonomie en verantwoordelijkheid die een psychologisch consulent draagt. Het volledige dossier is terug te vinden in het document via deze link.
1. Psychodiagnostisch medewerker
De psychologisch consulent kan een psychodiagnostisch proces opzetten, teneinde het welzijn van personen of organisaties met een zorg- en/of ondersteuningsbehoefte te bevorderen. De psychologisch consulent is zelfstandig in het uitvoeren van psychodiagnostische taken. Hij kan zelf een onderzoeksplan opstellen en uitvoeren met psychologische tests.
Op het niveau van de psychodiagnostische instrumenten zijn er geen wettelijke bepalingen wie welke instrumenten mag gebruiken. Daarom hebben de uitgeverijen van psychologische instrumenten (waaronder tests) zelf kwalificatietabellen opgesteld. De psychologisch consulent kan daarin opzoeken of hij een instrument zelfstandig mag gebruiken. De belangrijkste uitgeverijen in Vlaanderen zijn Hogrefe en Pearson. Bij beide uitgeverijen bevindt de bachelor in de toegepaste psychologie zich in het hoogste kwalificatieniveau. Dit betekent dat de psychologisch consulent al hun instrumenten mag aanschaffen, afnemen en scoren. Hij kan op basis hiervan een profiel opstellen en aanbevelingen formuleren. Hij kan op gepaste wijze de resultaten en de indicatiestelling communiceren naar het team, de cliënt en/of de context.
Het stellen van een klinische psychodiagnose kan de psychologisch consulent niet zelfstandig. Hiervoor werkt hij samen met een autonoom WUG-beroep (arts, klinisch psycholoog of klinisch orthopedagoog). In de praktijk zal de psychologisch consulent meestal in een team werken waarin hij zijn rol als psychodiagnosticus opneemt en overlegt met de andere teamleden vooraleer te komen tot diagnostische conclusies.
2. Counselor en coach
De psychologisch consulent kan een counselend en/of coachend proces opzetten, teneinde het welzijn van personen of organisaties met een zorg- en/of ondersteuningsbehoefte te bevorderen. De psychologisch consulent is zelfstandig in het uitvoeren van counselings- en coachingstaken. Hij kan zelf een onthaal en intake verzorgen, een vertrouwensrelatie met een cliënt en zijn context opbouwen, een counselings- of coachingsproces organiseren en uitvoeren, een (zorg)dossier beheren en zorgen voor continuïteit. In de praktijk zal de psychologisch consulent meestal in een team werken waarin hij zijn rol als counselor en coach opneemt en overlegt met andere disciplines.
3. Adviseur
De psychologisch consulent werkt zelfstandig in het, op basis van het psychodiagnostisch onderzoek, formuleren van begrijpelijke aanbevelingen. Zo nodig maakt hij een plan van aanpak (met betrekking tot interventies) dat aansluit bij de belangen en waarden van de opdrachtgever. Hij verwijst de cliënt door wanneer dit aangewezen is. De psychologisch consulent presenteert dit advies op overtuigende en onderbouwde wijze aan betrokkenen met oog voor het creëren van draagvlak, betrokkenheid en besluitvaardigheid.
4. Trainer
De psychologisch consulent kan zelfstandig een trainingstraject ontwerpen en uitvoeren. Hij doet dit op basis van een vastgestelde (leer)behoefte. Het doel hiervan is het leren van inter- en intrapersoonlijke vaardigheden aan individuen en groepen.
5. Preventiemedewerker
De psychologisch consulent werkt preventief. Hij kan zelfstandig op psychologische kennis gefundeerde activiteiten ontwerpen en uitvoeren die erop gericht zijn de attituden of het gedrag van mensen te beïnvloeden. Dit doet hij door het verschaffen van informatie afgestemd op de doelgroep. Het doel is gezondheidszorgbevordering.
6. Praktijkgericht onderzoeker
De psychologisch consulent kan zelfstandig en op methodologisch verantwoorde wijze onderzoek opzetten en uitvoeren. Dit doet hij rondom praktijkvraagstukken die gerelateerd zijn aan de kennis- en innovatiebehoefte van bedrijven, overheid en non-profit organisaties. Het accent ligt op handelingsgericht onderzoek. De psychologisch consulent speelt tevens een rol bij de innovatie van instrumenten, protocollen en methoden.
7. Professional
De psychologisch consulent past psychologisch wetenschappelijk onderbouwde theorieën, methoden en technieken toe. Hij is verantwoordelijk voor het ontwikkelen van de eigen deskundigheid. Door reflectie en zelfontwikkeling verbetert hij de effectiviteit en efficiëntie van zijn eigen beroepshandeling. Hij gaat op integere, betrokken en respectvolle wijze om met cliënten, rekening houdend met de heersende ethiek. Hij levert een aantoonbare bijdrage aan de doelstellingen van zijn werkplek en het beroep van de psychologisch consulent. De psychologisch consulent doet aan zelfzorg.
8. Teamplayer
De psychologisch consulent slaat bruggen met collega’s en partners binnen en buiten de eigen organisatie, ook internationaal. Hij werkt samen met andere disciplines, zijn team en zijn professioneel netwerk ten behoeve van het ontwerpen en uitvoeren van psychologische diensten. Hij respecteert hierbij zijn door de overheid, werkgever of andere instanties verleende bevoegdheden en verantwoordelijkheden.
9. Referenties
De Vlaamse Kwalificatiestructuur (2023). Beroepskwalificatiedossier Psychologisch consulent. Geraadpleegd op 26 januari 2026 via https://app.akov.be/pls/pakov/f?p=VLAAMSE_KWALIFICATIESTRUCTUUR:2::::2:P2_BK_DOSSIER_ID,P2_BKD_PROCES_ID,P2_DOCUMENT_TYPE_ID,P2_PROCES_STAP_ID,P2_FORMAT:5621,6561,82,6,PDF
Hogrefe (2026). Kwalificatie. Geraadpleegd op 26 januari 2026 via https://www.hogrefe.com/nl/tests/kwalificatie
Pearson Clinical (2026). Kwalificaties. Geraadpleegd op 26 januari 2026 via https://www.pearsonclinical.nl/bestellingen/bestellingen-plaatsen/kwalificaties.html